جستجو
    جستجوی پيشرفته  
صفحه اصلی
 
  
 
 
کتاب صوتی آه بر اساس ترجمه نفس المهموم
 
 
 
 
 
موانع استجابت دعا طبق آیات و روایات
4,312
 
 
Tahoor_invitation

خداوند در قرآن می فرماید: « وَ قَالَ رَبُّكمُ ادْعُونى أَستَجِب لَكمْ إِنَّ الَّذِينَ يَستَكْبرُونَ عَنْ عِبَادَتى سيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِينَ(60) اللَّهُ الَّذِى جَعَلَ لَكُمُ الَّيْلَ لِتَسكُنُوا فِيهِ وَ النَّهَارَ مُبْصِراً إِنَّ اللَّهَ لَذُو فَضل عَلى النَّاسِ وَ لَكِنَّ أَكثرَ النَّاسِ لا يَشكُرُونَ(61) »: پروردگار شما گفته است مرا بخوانيد تا ( دعاى ) شما را اجابت كنم ، كسانى كه از عبادت من تكبر مىورزند به زودى با ذلت وارد دوزخ مى شوند . خداوند كسى است كه شب را براى شما آفريد تا در آن بياسائيد ، و روز را روشنى بخش قرار داد ، خداوند نسبت به مردم صاحب فضل و كرم است هر چند اكثر مردم شكرگزارى نمى كنند . از این آیات نکات زیر بدست می آید که:دعا كردن محبوب الهى و خواست خود او است . بعد از دعا وعده اجابت داده شده است ، ولى اين وعده وعده اى است مشروط ، و نه مطلق ، دعائى به هدف اجابت مى رسد كه شرائط لازم در دعا و دعا كننده و مطلبى كه مورد تقاضا است جمع باشد .همچنین دعا خود يك نوع عبادت است ، چرا كه در ذيل آيه واژه عبادت بر آن اطلاق شده . و در ذيل آيه تهديد شديدى نسبت به كسانى كه از دعا كردن ابا دارند كرده ، مى گويد : كسانى كه از عبادت من استكبار مى ورزند به زودى با ذلت و خوارى وارد دوزخ مى شوند ( ان الذين يستكبرون عن عبادتى سيدخلون جهنم داخرين ) .


دعا از يكسو انسان را به شناخت پروردگار ( معرفة الله ) كه برترين سرمايه هر انسان است دعوت مى كند . و از سوى ديگر سبب مى شود كه خود را نيازمند او ببيند و در برابرش خضوع كند ، و از مركب غرور و كبر كه سرچشمه انواع بدبختى ها و مجادله در آيات الله است فرود آيد ، و براى خود در برابر ذات پاك او موجوديتى قائل نشود . از سوى دیگر نعمتها را از او ببيند ، و به او عشق ورزد ، و رابطه عاطفى او از اين طريق با ساحت مقدسش محكم گردد . همچنین چون خود را نيازمند و مرهون نعمتهاى خدا مى بيند موظف به اطاعت فرمانش مى شمرد . و نیز چون مى داند استجابت اين دعا بى قيد و شرط نيست ، بلكه خلوص نيت و صفاى دل و توبه از گناه و بر آوردن حاجات نيازمندان و دوستان از شرائط آن است خودسازى مى كند و در طريق تربيت خويشتن گام بر مى دارد .چرا که دعا به او اعتماد به نفس مى دهد ، و از ياس و نوميدى باز می دارد ، و به تلاش و كوشش بيشتر دعوت مى كند .


دعا طبق روايات اسلامى مخصوص مواردى است كه تلاشها و كوششهاى انسان اثرى نبخشد ، و يا به تعبير ديگر آنچه انسان در توان دارد انجام دهد ، و بقيه را از خدا بخواهد . بنا براين اگر انسان دعا را جانشين تلاش و كوشش كند قطعا مستجاب نخواهد شد . بنابراین در حديثى از امام صادق (عليه السلام) مى خوانيم : «اربعة لا تستجاب لهم دعوة : رجل جالس فى بيته يقول : اللهم ارزقنى ، فيقال له ا لم آمرك بالطلب ؟ و رجل كانت له امراة فدعا عليها ، فيقال له : ا لم اجعل امرها اليك ؟ و رجل كان له مال فافسده ، فيقول : اللهم ارزقنى ، فيقال له : ا لم امرك بالاقتصاد ؟ ا لم آمرك بالاصلاح ؟ و رجل كان له مال فادانه بغير بينة ، فيقال له : ا لم آمرك بالشهادة ؟ !» چهار گروهند كه دعاى آنها مستجاب نمى شود : كسى كه در خانه خود نشسته و مى گويد : خداوندا ! مرا روزى ده ، به او گفته مى شود : آيا به تو دستور تلاش و كوشش ندادم ؟ و كسى كه همسرى دارد ( كه دائما او را ناراحت مى كند ) و او دعا مى كند كه او از دستش خلاص شود ، به او گفته مى شود : مگر حق طلاق را به تو ندادم ؟ و كسى كه اموالى داشته و آن را بيهوده تلف كرده ، مى گويد : خداوندا ! به من روزى مرحمت كن ، اما به او گفته مى شود : مگر دستور اقتصاد و ميانه روى . به تو ندادم ؟ مگر دستور اصلاح مال به تو ندادم ؟ و كسى كه مالى داشته و بدون شاهد و گواه به ديگرى وام داده ، ( اما وام گيرنده منكر شده ، او دعا مى كند خداوندا قلبش را نرم كن ، و وادار به اداء دين فرما ) به او گفته مى شود : مگر به تو دستور ندادم به هنگام وام دادن شاهد و گواه بگير ؟ .روشن است در تمام اين موارد انسان تلاش و تدبير لازم را به خرج نداده و گرفتار پيامدهاى آن شده ، و در برابر اين تقصير و كوتاهى و ترك تلاش دعاى او مستجاب نخواهد شد .


و از اينجا يكى از علل عدم استجابت بسيارى از دعاها روشن مى شود ، چرا كه گروهى از مردم مى خواهند دست از تلاش لازم بردارند ، و به دعا پناه برند ، چنين دعاهائى مستجاب نمى گردد ، اين يك سنت الهى است . البته عدم استجابت بعضى از دعاها علل و عوامل ديگرى نيز دارد ، از جمله اينكه بسيار مى شود كه انسان در تشخيص مصالح و مفاسد خود به اشتباه مى افتد ، گاه با تمام وجودش مطلبى را از خدا مى خواهد كه به هيچوجه صلاح او نيست ، حتى ممكن است خود او بعدا واقف به چنين امرى بشود ، اين درست به اين مى ماند كه گاهى بيمار يا كودك غذاهاى رنگينى از پرستاران خود مى طلبد كه اگر به خواسته او عمل كنند بيماريش افزون مى شود ، و يا حتى جان او را به خطر مى افكند ، در اينگونه موارد خداوند رحيم و مهربان دعا را مستجاب نمى كند و براى آخرت او ذخيره مى سازد .
در بعضى از روايات گناهان متعددى به عنوان موانع استجابت دعا ذكر شده از جمله سوء نيت ، نفاق ، تاخير نماز از وقت ، بدزبانى ، غذاى حرام ، و ترك صدقه و انفاق در راه خدا است .

 

درحديثى پر معنى از امام صادق (عليه السلام) نقل شده که فرمود :« انه سئل ا ليس يقول الله ادعونى استجب لكم ؟ و قد نرى المضطر يدعوه و لا يجاب له ، و المظلوم يستنصره على عدوه فلا ينصره ، قال ويحك ! ما يدعوه احد الا استجاب له ، اما الظالم فدعائه مردود الى ان يتوب ، و اما المحق فاذا دعا استجاب له و صرف عنه البلاء من حيث لا يعلمه ، او ادخر له ثوابا جزيلا ليوم حاجته اليه ، و ان لم يكن الامر الذى سئل العبد خيرا له ان اعطاه امسك عنه» : از آن حضرت سؤال كردند آيا خداوند نمى فرمايد دعا كنيد تا براى شما اجابت كنم ؟ در حالى كه افراد مضطرى را مى بينيم كه دعا مى كنند و به اجابت نمى رسد ، و مظلومانى را مى بينيم كه از خدا پيروزى بر دشمن مى طلبند ولى آنها را يارى نمى كند . امام فرمود : واى بر تو ! هيچكس او را نمى خواند مگر اينكه اجابت مى كند ، اما ظالم دعاى او مردود است تا توبه كند ، و اما صاحب حق هنگامى كه دعا كند اجابت مى فرمايد و بلا را از او برطرف مى سازد به طورى كه گاه خود او نمى داند ، و يا آن را به صورت ثواب فراوانى براى روز نيازش به آن روز . (قيامت ) ذخيره مى كند ، و هرگاه چيزى را كه بندگان تقاضا كنند مصلحت آنها نباشد خوددارى مى فرمايد . و از آنجا كه دعا و تقاضاى از خدا فرع بر معرفت خداوند است در آيه بعد از حقايقى سخن مى گويد كه سطح معرفت آدمى را بالا مى برد ، و يكى از شرائط دعا را كه اميد به اجابت است افزايش مى دهد .

همچنین در روايات اسلامى مى خوانيم که خوردن غذاى حرام جلو استجابت دعاى انسان را مى گيرد ، حديث معروفى كه از پيامبر اسلام (صلى الله علیه و آله و سلم) نقل شده شاهد اين مدعى است : مردى خدمتش عرض كرد دوست دارم دعايم مستجاب شود ، فرمود : «طهر ماكلتك و لا تدخل بطنك الحرام» : غذاى خود را پاك كن ، و از هر گونه غذاى حرام بپرهيز ! .به خاطر همین است که خداوند در قرآن می فرماید: « يَأَيهَا الرُّسلُ كلُوا مِنَ الطيِّبَتِ وَ اعْمَلُوا صلِحاً إِنى بِمَا تَعْمَلُونَ عَلِيمٌ(51)»: اى پيامبران از غذاهاى پاكيزه بخوريد و عمل صالح انجام دهيد كه من به آنچه انجام مى دهيد آگاهم . بسيارى از بحثهاى قرآن پيرامون طيب و طيبات دور مى زند : - به پيامبران دستور مى دهد تنها از غذاى طيب تغذيه كنند . - نه تنها به پيامبران ، به همه مؤمنان خطاب مى كند :« يا ايها الذين آمنوا كلوا من طيبات ما رزقناكم »: اى كسانى كه ايمان آورديد از طيباتى كه به شما روزى داده ايم بخوريد ( بقره - 172 ) .

 

اعمال و سخنانى به مقام قرب او راه مى يابند كه طيب و پاك باشند« اليه يصعد الكلم الطيب و العمل الصالح يرفعه» : كلمات طيب به مقام قرب او صعود مى كند و عمل صالح را بالا مى برد ( فاطر - 10 ) . و نيز يكى از افتخارات بزرگى كه خداوند به انسان داده ، و به عنوان يكى از نشانه هاى برترى او بر ساير موجودات مى شمرد استفاده از طيبات است« و لقد كرمنا بنى آدم و حملناهم فى البر و البحر و رزقناهم من الطيبات و فضلناهم على كثير ممن خلقنا تفضيلا» : ما فرزندان آدم را اكرام كرديم و بزرگ داشتيم ، و آنها را در خشكى و دريا بر مركبهائى حمل نموديم ، و از روزيهاى طيب و پاكيزه به آنها بخشيديم و بر بسيارى از مخلوقات خود فضيلت داديم ( اسراء - 70 ) . در يك حديث كوتاه و پر معنى از پيامبر گرامى اسلام (صلى الله علیه و آله و سلم) نيز اين حقيقت بازگو شده است فرمود : «يا ايها الناس ! ان الله طيب لا يقبل الا طيبا »: اى مردم ! خداوند پاك و پاكيزه است و جز عمل پاك و پاكيزه چيزى را قبول نمى كند .

 
 
 
 

دعا در آیات و روایات

شرایط استجابت دعا

 
 
 
 
تفسير نمونه ج : 20 ص : 153-145 ، تفسير نمونه ج : 14 ص : 257-255
 
 
 
 
 
   
 
اصول عقاید > نبوت > ادیان الهی > اسلام > قرآن > معارف در قرآن > احکام در قرآن
 
اصول عقاید > توحید > رابطه موجودات با خدا > دعا
 
اعلام > شخصیت ها > معصومین > چهارده معصوم > پیامبر اکرم(ص) > احادیث
 
 
 
 
 
تفسير نمونه ج : 20 ص : 153-145 ، تفسير نمونه ج : 14 ص : 257-255
 
دستتون درد نکنه خیلی خوب بود

چهارشنبه 27 مرداد
بهنام
   
 
 
 
کاربر گرامی، این بخش اختصاص دارد به نظر شما درباره موضوع مطرح شده، در صورتی که نیاز به سئوال یا بحث و گفتگو در رابطه با موضوع مربوطه را دارید، از طریق سایت کاربران (my.tahoor.com) اقدام نمایید.
 
 
   
 
 
 
طهور قرآن | دایره المعارف طهور | کتابخانه طهور | پادکست طهور | اعلام | کتاب شناسی | سایت ٥ روز | طهور فرانسه
 
کلیه حقوق متعلق است به موسسه فرهنگی جام طهور